فهرست بستن

آیا می دانید زکات چیست؟گستره مفهوم زکات،بخش اول

برکت مال در گرو زکات است

هر چیزی زکاتی دارد

پنجره ای به آنچه کمتر از «زکات» شنیده اید!!!!

«آیا می دانید زکات چیست؟»

هر چیزی زکاتی دارد:
اصل کلمه «زکات» به معناى رشد و نموّى است که از برکت الهى در چیزهاى دنیوى و اخروى حاصل می‌شود(راغب اصفهانی، حسین بن محمد، المفردات فی غریب القرآن، تحقیق: داودی، صفوان عدنان، ص 380). به طور کلی هر چیزی زکاتی دارد؛ مثلا: زکات بدن، روزه است.(لِکُلِّ شَی ءٍ زَکاهٌ وَ زَکاهُ الْبَدَنِ الصِّیامُ(نهج البلاغه ، فیض الاسلام ، ص 1152)) و زکات دانش، آموختن آن به بندگان خداست(قالَ الاْمامُ أبوُ جَعْفَر محمّد الباقر(عَلَیْه السلام): «زَکاهُ العِلمِ أن تُعَلِّمَهُ عِبادَ اللّه(کافی، ج1، ص41))

تفسیر این گزاره ها، چنین است که برای رشد، نمو، پاکی، طراوت، بالندگی، به ثمر نشستن و … آن چیزها بایستی اعمالی به انجام برسد. آن کارها یا عوامل، زکات همان چیز محسوب می شود.

در روایتی مواردی متعدد به همراه زکاتهایشان اشاره شده است:
زکات دانش، نشر آن است. زکات پست و مقام، آن را در خدمت دیگران گذاشتن است. زکات حلم و بردباری، تحمّل و چشم‌پوشی است. زکات مال، بخشیدن است. زکات قدرت و توانایى، انصاف است. زکات زیبایى، عفّت و پاکدامنی است. زکات پیروزى، احسان است. زکات بدن، تلاش و روزه‌داری است. زکات رفاه و آسایش، نیکی به همسایگان و صله‌رحم می‌باشد. زکات تندرستى، کوشیدن در راه طاعت خداست. زکات شجاعت، جهاد کردن در راه خداست. زکات ریاست، دادرسی از بیچارگان و بی‌پناهان است.
«زَکَاهُ الْعِلْمِ نَشْرُهُ زَکَاهُ الْجَاهِ بَذْلُهُ زَکَاهُ الْحِلْمِ الِاحْتِمَالُ زَکَاهُ الْمَالِ الْإِفْضَالُ زَکَاهُ الْقُدْرَهِ الْإِنْصَافُ زَکَاهُ الْجَمَالِ الْعَفَافُ زَکَاهُ الظَّفَرِ الْإِحْسَانُ زَکَاهُ الْبَدَنِ الْجِهَادُ وَ الصِّیَامُ زَکَاهُ الْیَسَارِ بِرُّ الْجِیرَانِ وَ صِلَهُ الْأَرْحَامِ زَکَاهُ الصِّحَّهِ السَّعْیُ فِی طَاعَهِ اللَّهِ زَکَاهُ الشَّجَاعَهِ الْجِهَادُ فِی سَبِیلِ اللَّهِ زَکَاهُ السُّلْطَانِ إِغَاثَهُ الْمَلْهُوفِ»؛ (مستدرک الوسائل، محدث نورى، مؤسسه آل‌البیت، قم، ج7، ص46.)

در اینجا چند نمونه از گزاره های فوق را تشریح می کنیم تا مطلب مورد فهم واقع شود. برای مثال زکات علم آموختن آن به بندگان خداست. یعنی اگر صاحب علم، دانشش را به بندگان خدا تعلیم دهد، خیر و برکتش را در مورد علمش خواهد دید. علمش افزون و پربارتر خواهد شد. همچنین تفسیر زکات قدرت انصاف است. انسانی که قادر به انجام به کاری یا ترک آن به اراده خودش است باید موقع توانایی عدالت را در شکل عملی حتی در یک مرتبه بالاتر همراه با عاطفه و احساس به نمایش بگذارد یعنی با وجود قدرتت، در همان راستا منصفانه عمل کن و مثلا سختگیری به نفع خود را کنار بگذار، اگر چنین اقدامی انجام دهی قدرتت نتیجه بخش خواهد بود و فزونی می یابد. کسی که می خواهد صحت و سلامتی اش حفظ شود باید حق مطلب را ادا کند و در راه طاعت خداوند بکوشد. پایداری و مقاومت بدن با تن پروری و تنبلی بدست نمی آید بلکه با روزه گرفتن و جهاد پابرجا است و مسیر تکامل را طی می کند. به هر حال « رشد و نمو و بالندگی و پاک شدن تعلقات جامعه تحقق نمی یابد، مگر با ادای زکات هر چیز توسط افراد همان جامعه!»

مأموریت اصلی هر رسولی از جانب خدا، تزکیه(رشد دادن و پاک کردن) مردم بوده است.«هُوَ الَّذی بَعَثَ فِی الْأُمِّیِّینَ رَسُولاً مِنْهُمْ یَتْلُوا عَلَیْهِمْ آیاتِهِ وَ یُزَکِّیهِمْ وَ یُعَلِّمُهُمُ الْکِتابَ وَ الْحِکْمَهَ»(سوره جمعه، آیه2) و هر کس تزکیه شود، مسلما رستگار خواهد شد.«قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَکَّاها»(شمس/9) اما آیا تزکیه تنها به واسطه سفارشات اخلاقی رقم می خورد؟ خیر! پیامبران به وسیله اجرای برنامه اسلام یعنی پیاده سازی احکام اجتماعی اسلام تزکیه مردم را صورت می دهند. مثلا خداوند به نبی اکرم(ص) امر می کند که از اموالشان صدقه گیر! تا آن ها را طاهر و پاک سازی! «خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَهً تُطَهِّرُهُمْ وَ تُزَکِّیهِمْ»(توبه/103)