فهرست بستن

انفاق به چه معناست؟گستره مفهوم زکات،بخش چهارم

انفاق

انفاق

پنجره ای به آنچه کمتر از «زکات» شنیده اید!!!!

«انفاق به چه معناست؟»

انفاق در معنای کلی و لغوی یعنی هزینه و یا صرف کردن داشته ها، پرداخت کردن هر چیز و در معنای اصطلاحی دینی همان معنای انفاق فی سبیل الله را می دهد که در آن اجر از غیر خدا مسئلت نمی شود.

برای ادراک گستردگی معنای لغوی انفاق، ما به تعدادی از آیات قرآن اشاره می کنیم که انفاق در هر کدام چه مفاهیمی را بیان می کند:
سرمایه گذاری کردن در باغ(کهف/42) خرج کردن کافران برای بازداشتن(مردم) از راه خدا(انفال/36) خرج کردن اموال توسط مردان به عنوان سرپرست برای زنانشان(نساء/34) خرج کردن مال بابت هزینه شیردادن مادر به فرزند(طلاق/7-6) خرج کردن در راه جهاد(حرب و قتال) فی سبیل الله (توبه/91)(توبه/121)(بقره/273)(انفال/60) بخشیدن خیر به والدین، نزدیکان، یتیمان، مسکینان، درراه ماندگان فی سبیل الله(بقره/215) دادن قرض الحسنه به خدا (تغابن/17-16)(حدید/11-10) دادن صدقه(منافقون/10)(بقره/264-262) دادن زکات طلا و نقره و جائز نبون کنز کردن آن ها(توبه/34) دادن مهریه مردان به هم(ممتحنه/11-10)

چند نکته در مورد گستره معنای لغوی انفاق مطرح می کنیم:
اولا: انفاق صرفا به بخشیدن اطلاق نمی شود. بلکه ، خرج کردن، سرمایه گذاری کردن و قرض دادن هم انواع دیگر انفاق هستند.
ثانیا: در عبارت «مِمَّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ» کاملا واضح است، که تنها مال انفاق نمی شود، بلکه رزق هایی که مال نیستند هم از قاعده انفاق خارج نیستند. مثلا از امام صادق(ع) نقل شده است که مراد از «مِمَّا رَزَقْناهُمْ یُنْفِقُونَ»، « مِمَّا عَلِمْنَا یَبُثُّونْ» می باشد؛ یعنی از آنچه به ایشان یاد دادیم به دیگران یاد می دهند.(عبد علی بن جمعه عروسی حویزی، نورالثقلین، ج1، قم، مطبعه العلمیه، چاپ دوم، بی تا، ص23.)
ثالثا: انفاق همیشه لزوما فی سبیل الله صورت نمی گیرد. همان طور که قرآن بیان کرده، کفار و منافقین هم انفاق می کنند.(انفال/36)(توبه/54-53) و انفاق مقارن با عناوینی همچون اذیت و منت و ریا، فی سبیل الله نیست.(بقره/264)

علم انفاق شناسی: خدا رزق را به ما می دهد(یرزق) به گونه ی دیگر آن را به ما انفاق می کند و در این راستا بسط ید دارد. به عبارت دیگر تمام رزق ها نفقه اند، چرا که یقینا خدا آن ها را انفاق نموده است. (تعریف نفقه: رزق انفاق شده) خداوند انفاق کننده برتر است و چون رزق هایی که انفاق نموده همچنان متعلق به اوست، انسان را به انفاق قسمتی از رزق هایی که به او داده، سفارش می کند. و او را در این رابطه خلیفه(نماینده) خود قرار می دهد. پس انسان به عنوان نماینده خدا، وسیله ای برای روزی رساندن و انفاق کردن به سایر بندگان اوست. خلافت انسان نشان از مکلف بودن او می باشد و بیش از سعی او خداوند تکلیفی از او نمی خواهد.(متن پاراگراف: برداشت نگارنده از آیه 64 سوره مائده، آیه 7 سوره الحدید، آیه 39 سوره نساء)

زکات مال، بخشش آن است. بخشش مال نوعی صرف کردن و هزینه کردن به شمار می آید. از این جهت انفاق شامل «پرداخت زکات»(و نه تک واژه زکات) میشود. البته عبارت «ءاتَوُا الزَّکوه»(دادن زکات) را می توان معادل معنای اصطلاحی «انفاق» دانست.