فهرست بستن

چه چیز خلق پول بانکی را محدود می کند؟پارادوکس بانک قرض الحسنه،بخش نهم

محدودیت خلق پول

تحلیلی بر نظریه بانکداری به سبک قرض الحسنه

 

محدودیت خلق پول

 

در بخش های قبل بیان کردیم که در دنیا دو مدل «ضریب فزاینده پولی» (money multiplier approach) و نظریه «پول درونزا» (endogenous money theory)  برای مکانیسم خلق پول سیستم بانکی ارایه شده است. معمولا مخاطب بعد از فهم کلی مدل “پول درونزا”، در خصوص حد و اندازه خلق پول بانکی سوالاتی می پرسد. مثلا میگوید: چنانچه بانکها پرداخت های [سپرده ای] خود را از محل یک موجودی صورت نمی دهند، و سپرده را از هیچ خلق می کنند چطور میشود که در واقعیت خلق پول بانکی با محدودیت مواجه است؟

اینکه بانکها به پشتوانه سپرده، خلق اعتبار نمی کنند بلکه به پشتوانه جایگاه و حق ویژه ای که دارند، به این معنی نیست که بانکها قدرت و رفتار نامحدود در خلق اعتبار دارند. عوامل متعددی این رفتار را محدود میکند (ازجمله عوامل درون و برون بانکی) اما همچنان قدرت بانکها در این زمینه بی نظیرترین توانها در ترتیبات اجتماعی است.

اگر مجموعه بانکی می خواهد سودش را حداکثر کند تا جایی که ممکن است هزینه هایش را می کاهد و به طور هم زمان سعی می کند تا جای امکان درآمدش را افزایش دهد. در حقیقت بانک به سراغ خلق پولی نمی رود که برایش سودآور نیست.

مثال اول: یکی از هزینه های بانک، هزینه برای تأمین ذخایر است. در بخش های پس چرا بانک ها در به در به دنبال جذب سپرده هستند؟ و بانک ها تشنه ذخایرند ، گفتیم که بانک از طرق مختلفی می تواند ذخایر مورد نیازش را فراهم کند. که از لحاظ هزینه، سپرده پذیری نسبت به وام بین بانکی و وام بین بانکی نسبت به اضافه برداشت به صرفه تر است. ممکن است اعطای وام به افراد منجر به خروج سپرده ها از بانک شود. مهم این است که درآمد حاصل از وام در مقایسه با هزینه تامین ذخایر(مثلا دادن بهره به سپرده ها) می ارزد یا نه. به عبارتی خلق پول بیش از میزان بهینه برای بانک «ممکن» است اما قطعا جذاب و سودآور نباشد.

مثال دوم: تفاوت بانک با یک شرکت معمولی در پرداخت حقوق و دستمزد به کارکنانش در این است که یک شرکت باید از محل درآمدها، هزینه کند. اما بانک پول حقوق و دستمزد را خلق می کند.(از محل یک موجودی این پول پرداخت نمیشود.) در واقع مقدار و نوع هزینه، صرفا در صورت مالی سود و زیان می آید. بانک در اینجا تا حدی خلق پول می کند که در مقایسه با درآمد سیستم بهینه باشد.

پی نوشت: این که بانکها برای وام دادن نیاز به منابع دارند با واقعیت سازگاری ندارد.