فهرست بستن

خمس منفعت کسب،خمس،بودجۀ حکومت اسلامی،بخش سوم

خمس به منفعت کسب هم تعلق می گیرد

تحلیلی متفاوت از خمس به عنوان نهاد

خمس به منفعت کسب هم تعلق می گیرد

یکی از مواردی که فایده مالی به شمار می آید، «منفعت کسب» است. در این بخش قصد داریم به این موضوع مهم بپردازیم تا به نقش اساسی خمس در متن زندگی اجتماعی انسان پی ببریم.

گستره مفهوم «درآمد»:
مردم برای اینکه درآمدی داشته باشند دست به فعالیت های گوناگونی می زنند. مثلا تجارت می کنند و از طریق فعالیت بازرگانی، درآمد کسب می کنند. عده ای نیز به سراغ کشاورزی و باغداری رفته و مایحتاج زندگی خودشان را از این راه تأمین می کنند. فعالیت های صنعتی و خدماتی و همچنین اجاره اعیان(مثل اجاره خانه، اتومبیل، دستگاه تولیدی و … ) از جمله مواردی است که به درآمد می انجامد. لازم به ذکر می باشد: هزینه های مربوط به کسب درآمد قبلا از عایدی کل کسر شده است.

درآمد، لزوما پول نیست. کلیه دارایی هایی که از راه فعالیت های فوق بدست می آید، «درآمد» محسوب میشوند. مثلا گندمی که کشاورز آن را درو می کند و یا لباسی که در کارگاه صنعتی تولید شده، درآمد به شمار می روند. به عبارتی دیگر «درآمد» حتی درجایی که «پول» و «بازار» نباشند، می تواند وجود داشته باشد.

اصطلاح «مَئونه سال»
 منظور از «مئونه سال» مجموع هزینه سالانه ای است که فرد برای اصلاح امر معاش و معاد خود و همچنین برای خانواده تحت تکفل خویش صرف می کند. در واقع می توان مئونه را شامل سه دسته زیر دانست:
الف) کلیه کالاهای بی دوامی که در سال به عنوان نیاز زندگی مصرف شده اند.
ب) تمام کالاهای با دوامی که به عنوان نیاز زندگی از درآمد، خریداری و استفاده می‌شوند.
ج) هزینه هایی که بابت استفاده از خدمات انجام شده و یا برای پرداختی هایی همچون صدقات، هدایا، نذورات، کفارات و … بوده است.

بنابراین موارد زیر جزء مئونه به شمار نمی آیند:
الف) اموالی که برای انجام امور مربوط به کسب و کار تهیه شده(خانه ای که اجاره داده میشود، تاکسی، اتوبوس و … )
ب) کالاهای بی دوامی که هنوز مصرف نشده اند(همانند اقلام خوراکی که باقی می ماند.)
ج) اموالی که به منظور پس انداز نگهداری می شوند.(مثل پول، شمش و مسکوکات طلا)
د) آنچه اسراف تلقی میشود.(معیار در مؤونه، هزینه‌ی متعارفی است که افراد نسبت به شرایط خویش دارند لذا اسراف جزء مئونه نیست.)
ه) آنچه برای حرام خرج میشود.

محاسبه خمس منفعت کسب:
زمانی که فرد اولین درآمدش را کسب می کند، همان روز آغاز «سال مالی» او محسوب میشود. چنانچه یک سال تمام گذشت، مئونه سال را از درآمد همان سال کسر می کند. آنچه باقی می ماند مصداقی از فایده مالی است. همان طور که در بخش های قبلی بیان شد خمس فایده مالی به حاکم اسلامی پرداخته میشود تا با آن کشور را اداره نماید.

پ.ن: هر مالی فقط یک بار بر آن خمس واجب میشود.(مال مخمّس دیگر خمس ندارد)